Hoe kunnen gemeenten big data inzetten in het veiligheidsdomein?

Dat was de centrale vraag tijdens de startbijeenkomst ‘Intelligence en Veiligheid’ in Utrecht deze week. De bijeenkomst was georganiseerd om te inventariseren waar gemeenten op dit moment staan met het ontsluiten, analyseren en gebruiken van data voor hun veiligheidsbeleid: Wat gebeurt er al, waar lopen gemeenten tegenaan en welke ervaringen kunnen ze delen?

De bijeenkomst werd georganiseerd door het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Digitale Steden Agenda (DSA). Intelligence inzetten bij veiligheidsvraagstukken is een thema dat leeft bij gemeenten. Dat bleek alleen al uit de opkomst: de deelnemers waren vanuit alle delen van het land naar Utrecht gekomen, van Leeuwarden tot Sittard-Geleen.

Plenaire sprekers

Voor de bijeenkomst waren twee sprekers uitgenodigd en tevens werd de stand van zaken op het gebied van intelligence bij steden gepresenteerd. Deze plenaire onderdelen gaven een voorzet waarna de deelnemers in groepen de verschillende thema’s verder konden uitwerken.

_MG_6073

De eerste spreker, Geerte van Rije van de afdeling Onderzoek en Veiligheid van de gemeente Utrecht, vertelde hoe Utrecht big data inzet voor haar veiligheidsbeleid. Ze liet een zogenaamde stippenkaart van de gemeente Utrecht zien waarop met gekleurde stippen is aangegeven waar woninginbraken of autokraken zijn gepleegd, waar fietsen gestolen zijn, waar vernielingen hebben plaatsgevonden etc. De gemeente heeft een flexteam veiligheid dat elke week in een ander deel van de stad aan de slag gaat. De stippenkaart is daarbij een belangrijk handvat.

Voorspellende waarde

‘Maar daarmee zijn we er niet’, aldus Geerte van Rije. ‘Waar we naar toe willen is de data analyseren en kijken of we daar een voorspellende waarde kunnen uithalen. We hebben zoveel data: over groen, verlichting, kliko’s, eigenaren etc. etc. En zodra je kunt voorspellen waar je bijvoorbeeld inbraken kunt verwachten, kun je daar ook gericht op inzetten.’

_MG_6079

Ervaringsniveau

Voorafgaand aan de bijeenkomst hadden Yvonne Sprick en Matthijs Jaspers van de Digitale Steden Agenda geïnventariseerd welke kennis bij steden aanwezig is op het gebied van intelligence en veiligheid. Hieruit kwamen grofweg drie niveaus van ervaring naar voren: (1) steden zijn zich bewust van de kansen maar zijn er nog niet mee bezig, (2) steden draaien verschillende pilots en (3) steden zetten intelligence echt als middel in.

_MG_6093

Privacy

Op de vraag waar gemeenten tegenaan lopen, kwamen heel verschillende antwoorden: hoe knoop je verschillende data aan elkaar; moeten we niet gezamenlijk een pilot opzetten, bijvoorbeeld in de vorm van een proeftuin; waar ligt de grens, welke data gebruik je wel en welke niet?

Maar met stip op nummer 1 staat bij de gemeenten het probleem van de privacy. Wat mag wel? Wat mag niet? Daarover bestaat veel onduidelijkheid. Wet- en regelgeving geven hierover geen uitsluitsel.

_MG_6152

Breder perspectief

De tweede spreker is Maarten Schurink, gemeentesecretaris in Utrecht. Hij zet de inzet van big data in een breder perspectief. Schurink:

’Vroeger had je het klassieke gemeentebestuur, waar alles geordend moest lopen en waar de procedure belangrijk was. Daarna kwam new public administration met zijn SMART doelstellingen, evaluaties, rekenkameronderzoeken en controle.’

_MG_6201

Public value management

‘En nu is er’, aldus Maarten Schurink, ‘een nieuwe stroming: public value management. Het uitgangspunt van deze stroming is het bereiken van publieke waarden. Dat vraagt om vertrouwen, vertrouwen in de frontline medewerkers. Maar dat mag geen blind vertrouwen zijn; niet iedereen is even goed en overal worden fouten gemaakt. En daarom hebben we big data, informatie, nodig. Overigens is het wel de bedoeling dat we transparant omgaan met die data en dat we ze vooral gebruiken om van te leren.’

Naamloos

Barbapapa

Tot slot is Maarten Schurink van mening dat gemeenten meer moeten gaan werken als Barbapapa: ‘We moeten ons veel meer laten leiden door de omstandigheden. Een voorbeeld: Als Barbapapa het water over moet, dan maakt hij van zichzelf een brug. Dat is een manier van handelen die gemeenten zich ook eigen zouden moeten maken.’_MG_6212

Vier thema’s

De deelnemers aan de startbijeenkomst hebben in groepen ervaring uitgewisseld over verschillende thema’s rondom de inzet van intelligence voor het gemeentelijk veiligheidsbeleid. Bijvoorbeeld: toepassingsmogelijkheden, techniek, privacy & wetgeving en het intelligenceproces. Daarna werden conclusies en inzichten gedeeld, waarbij vooral aandacht was voor hoe steden elkaar in het vervolg beter konden vinden.

_MG_6121

Verplicht kennis tot ingrijpen?

De bijeenkomst eindigde met een vraag van mevrouw Alexandra Jones, opsporingsambtenaar in Den Haag. Een vraag die tot nadenken stemt en waarover een volgende keer zeker verder gepraat zal worden: ‘Verplicht kennis tot ingrijpen?’

Met andere woorden: als je deelneemt aan informatiedeling, doe je dan ook mee aan inspanningsverplichting? Bij een strafbaar feit liggen de zaken duidelijk, maar hoe zit het bij hulpverlening?

_MG_6086

Vervolg

Het is duidelijk dat deze bijeenkomst een vervolg moet krijgen. De organisaties die de bijeenkomst georganiseerd hadden (CCV, VNG en DSA) gaan alle opgehaalde gegevens verwerken en gebruiken als input voor vervolgbijeenkomsten, uitwisseling van best practices en pilots. En een aantal gemeenten heeft zich ter plekke al aangemeld voor het uitwisselen van ervaringen en samenwerken.

_MG_6155

Ook meedoen?

Stuur een mail aan: Yvonne Sprick (DSA), Rosaline Zeeman (VNG) of Nadina Perez (CCV).

Meer informatie

_MG_6184